بررسی آثار کازوئو ایشی‌گورو

0
96
آثار ایشی گورو
آثار ایشی گورو

کازوئو ایشی‌گورو از نویسندگان ژاپنی‌تبار انگلیسی است که اخیرا برنده جایزه نوبل ادبیات سال ۲۰۱۷ شد. اکثر آثار این نویسنده توانا به فارسی ترجمه شده و یکی از شاهکارهای او به نام بازمانده روز نیز توسط مترجم و نویسنده زبردست و کهنه‌کار، نجف دریابندری، ترجمه شده است. با روزچین برای بررسی آثار کازوئو ایشی‌گورو همراه باشید.

ترجمه آثار کازوئو ایشی‌گورو

آثار کازوئو ایشی‌گورو به ترتیب جدول زمانی انتشار و اتمام نوشته شدن آنها به‌صورت زیر هستند که با تلاش مترجمان برجسته ایرانی به زبان فارسی هم در اختیار علاقه‌مندان به کتاب و کتابخوانی قرار دارد.

تاریخ انتشار نام اثر نام مترجم یا مترجمان (در صورت وجود)
۱۹۸۲ منظر پریده‌رنگ تپه‌ها امیر امجد
۱۹۸۶ هنرمندی از جهان شناور یاسین محمدی
صنعان صدیقی
۱۹۸۹ بازمانده روز نجف دریابندری
۱۹۹۰ شام خانوادگی ترجمه نشده
۱۹۹۵ تسلی ناپذیر سهیل سمی
۲۰۰۰ وقتی یتیم بودیم مژده دقیقی
۲۰۰۱ غروب دهکده الهام پورنظری
۲۰۰۳ فیلمنامه غمناکترین موسیقی دنیا ترجمه نشده
۲۰۰۵ هرگز رهایم مکن
هرگز ترکم نکن
سهیل سمی
مهدی غبرایی
۲۰۰۵ فیلمنامه کنتس سفید ترجمه نشده
۲۰۰۹ داستان کوتاه شبانه‌ها علیرضا کیوانی‌نژاد
خجسته کیهان
۲۰۱۵ غول مدفون فرمهر امیردوست

در ادامه به معرفی آثاری از ایشی گورو می‌پردازیم که به فارسی ترجمه شده‌اند.

منظر پریده رنگ تپه ها
کتاب منظر پریده رنگ تپه ها اثر کازوئو ایشی‌گورو

منظر پریده‌رنگ تپه‌ها

کتاب منظر پریده‌رنگ تپه‌ها در واقع رساله آقای ایشی‌گورو در دوره کارشناسی ارشد بوده و بعد از فراغت از تحصیل و رفع بعضی از نواقص به صورت رمان و نخستین کتاب این نویسنده ژاپنی‌تبار به چاپ رسیده است. کتاب منظر پریده‌رنگ تپه‌ها توسط امیر ارجمند ترجمه و با همکاری نشر نیلا چاپ شده است. بنابراین بررسی آثار کازوئو ایشی‌گورو باید با این رمان آغاز شود.

این داستان مربوط به زنی ژاپنی است که مقیم انگلستان است و خاطرات خودش از دوران جوانی را روایت می‌کند. راوی داستان کتاب منظر پریده‌رنگ تپه‌ها قصد برجسته کردن مشکلات عدیده تقابل بین ارزش‌های سنتی و مدرن را دارد و از معضلات یک جامعه در حال گذار پرده برمی‌دارد. این روابط در سطوح مختلف زندگی اجتماعی از خانواده و همسایه گرفته تا سایر شئون زندگی اجتماعی جرح و تعدیل می‌شوند.

زن ژاپنی از انگلستان معاصر خودش می‌گوید که شوهرش در این عصر مرده و یکی از دخترانش هم خودکشی کرده است. دختر دیگرش که در شهری دیگر زندگی می‌کند برای دیدنش به مدت پنج روز نزد او آمده و این زن در این ملاقات پنج روزه اقدام به روایت رابطه خود با همسایه و دختر همسایه‌شان در ژاپن بعد از جنگ جهانی دوم می‌کند.

بعضی از منتقدین ادبی معتقدند که این رمان برغم اینکه اولین کار چاپ شده ایشی گورو است، ولی سیمای یک نویسنده خوشفکر در آن هویداست.

هنرمندی از جهان شناور
هنرمندی از جهان شناور اثر کازوئو ایشی‌گورو

هنرمندی از جهان شناور

دومین اثری که در بررسی آثار کازوئو ایشی‌گورو باید بدان پرداخت، کتاب هنرمندی از جهان شناور است. ایشی گورو برای نوشتن این کتاب برنده جایزه وایت‌برد شد. این رمان نیز شاید قصد بازنمایی موضوع محوری رمان منظر پریده‌رنگ تپه‌ها یعنی همان تقابل بین ارزش‌های سنتی و مدرن را دارد؛ با این تفاوت که این‌بار راوی داستان مقیم ژاپن است.

نام کتاب هنرمندی از جهان شناور بی‌ارتباط با فحوای کتاب نیست و به نوعی قصد القای این مفهوم را دارد که هنرمندان در دوران گذار درحالیکه قصد بازنمایی مظروفی بنام اندیشه در ظرفی متفاوت از زبان متعارف را دارند، به علت گذار از اندیشه سنتی به مدرن دچار نوعی سردرگمی و معلقی برای اخذ تصمیمات بنیادین برای خلق آثار هنری هستند.

این شناوری و تعلیق در جای‌جای رمان و دنیای هنرمند راوی رمان حضور ملموس دارد و قصه سه نسل از تاریخ حساس ژاپن یعنی نسلی که زمان امپراطوری ژاپن جنگیدند، نسلی که متعلق به زمان پذیرش شکست توسط امپراطور ژاپن و نسلی که قصد آبادانی ژاپن را دارند در قالب ارزش‌های متفاوت سنتی و مدرن جلوه‌گری می‌کند.

این کتاب توسط انتشارات افراز و با ترجمه یاسین محمدی در سال ۱۳۹۱ خورشیدی چاپ شده است. پس از ایشان این کتاب با ترجمه دیگری از صنعان صدیقی در سال ۱۳۹۴ با نشر غنچه به چاپ رسید.

آثار کازوئو ایشی‌گورو
بازمانده روز، شبانه‌ها و تسلی ناپذیر سه کتاب دیگر از آثار کازوئو ایشی‌گورو

بازمانده روز

یکی از مهمترین آثاری که در بررسی آثار کازوئو ایشی‌گورو باید عطف توجه داشت بازمانده روز است. چرا؟ بخاطر اینکه نجف دریابندری مترجم و نویسنده شهیر با قلم سحار خود این اثر را به نوعی هم ترجمه و هم بومی کرده است.

این داستان ایشی‌گورو با دو داستان دیگرش تفاوت محتوایی دارد و یک داستان ساده و سرراست نیست. در واقع بافت پیچیده‌ای از چند لایه داستان است که هر کدام در تراز مکالماتی و زمان رخدادی خودشان جریان دارند و برای خواندن این رمان لازم است تا با این بافت لایه‌لایه توجه داشته باشید.

لایه بیرونی این رمان سرگذشت مردی بنام استیونز است که بیش از سی سال در خانواده یکی از اشراف انگلستان که از حامیان ارتباط سیاسی با آلمانی نازی است پیش‌خدمت بوده و در یک سفر شش روزه این لایه از داستان که منجر به برچیده شدن بساط این محافل سیاسی شده است را روایت می‌کند.

اما لایه درونی داستان، عشق استیونز به سرخدمت‌کار است که به دلیل وظیفه‌شناسی استیونز و خطری که ممکن است آرمان وظیفه‌شناسی او را تهدید کند هیچ وقت ابراز نمی‌شود. خواننده ممکن است رمان را بخواند و بدون اینکه به تفکیک این لایه‌ها مبادرت ورزد، تصویر عاشقانه‌ای که در قالب کلمات به نقاشی درآمدند را در ذهن خودش خلق کند.

جیمز آیوری در سال ۱۹۹۳ بر اساس رمان بازمانده روز فیلمی سینمایی با بازی آنتونی هاپکینز را کارگردانی کرده است. فیلم بازمانده روز توانست در ۸ رشته از جمله بهترین کارگردانی، بهترین بازیگر نقش اول زن برای بازی اما تامسون و بهترین بازیگر نقش اول مرد برای بازی آنتونی هاپکینز نامزد دریافت جایزه اسکار شود.

این کتاب توسط نجف دریابندری ترجمه و توسط نشر وزین کارنامه در سال ۱۳۷۵ چاپ شده است.

فیلم بازمانده روز
آنتونی هاپکینز و اما تامسون در نمایی از فیلم بازمانده روز

تسلی ناپذیر

بررسی آثار کازوئو ایشی‌گورو را با تسلی ناپذیر دنبال می‌کنیم. در رمان تسلی ناپذیر آقای ایشی گورو سبک‌گریزی و قالب‌گریزی آثار خودش را در عین انسجام نشان می‌دهد. این رمان شبیه کابوسی روایت می‌شود که در آن پیانیستی به نام رایدر به دعوت مردم شهر به آنجا رفته تا با آوای موسیقی خود روحی در کالبد مرده این شهر بدمد و آنجا را از این رخوت فرهنگی دور کند.

مردمی که او را دعوت کرده‌اند نیز منتظر چنین تحول عظیمی هستند ولی نطفه تضادی بین حیات فرهنگی و زندگی شخصی رایدر بسته می‌شود و این آبستن حوادثی است که تسلی ناپذیر قصد روایت آن را دارد. البته باید اذعان داشت که ارتباط گرفتن با رمان تسلی ناپذیر کار ساده‌ای نیست و ممکن است درک منظور نویسنده خالی از ابهام نباشد.

تسلی ناپذیر با ترجمه سهیل سمی توسط انتشارات ققنوس در سال ۱۳۸۶ به چاپ رسیده است.

کتاب وقتی یتیم بودیم ایشی گورو
کتاب وقتی یتیم بودیم اثر ایشی گورو

وقتی یتیم بودیم

بررسی آثار کازوئو ایشی‌گورو به وقتی یتیم بودیم رسید. ماجرای این رمان در لندن می‌گذرد. پسربچه‌ای انگلیسی به نام کریستوفر بنکس به همراه خانواده در قسمت مهاجرنشین شانگهای زندگی می‌کنند. پدر و مادر بنکس در جنگ تریاک که انگلیسی‌ها علیه چین به راه انداخته‌اند خودشان را وقف مبارزه با واردات تریاک کرده‌اند. همین امر باعث خصومت همکاران پدر و مادرش با آنها می‌شود و ناگهان پدر و مادر بنکس ناپدید می‌شوند.

این بخش اول زندگی بنکس محسوب می‌شود چرا که در رمان وقتی یتیم بودیم با یک زندگی دوگانه مواجه هستیم که هر دو وجه این زندگی روایت می‌شود. بعد از ناپدید شدن پدر و مادر بنکس، او مجبور به ترک شانگهای و بازگشت به لندن می‌شود. این آغاز زندگی جدید بنکس و سطح دوم این زندگی دوگانه هست.

از دست ندهید:  بیشعوری: راهنمای شناخت و درمان یک بیماری روانی

در این قسمت بعضی از منتقدین معتقدند که ایشی گورو در روایت داستان وقتی یتیم بودیم دچار شکاف در سبک شده و از سطح رئال بخش اول خارج شده است چراکه در بخش دوم بنکس یک کارآگاه حاذق و محبوب نزد مردم لندن می‌شود ولی ذهن او همچنان درگیر مسئله چگونگی یتیم شدن او و خاستگاه آن است.

رمان وقتی یتیم بودیم اولین با با ترجمه مژده دقیقی توسط نشر هرمس در سال ۱۳۸۱ به چاپ رسید و پس از آن ترجمه دیگری از مجید غلامی شاهدی با نشر نظاره در سال ۱۳۹۵ ارائه شد.

غروب دهکده

بررسی آثار کازوئو ایشی‌گورو به یک رمان با سویه‌های انفسی می‌رسد. داستان این رمان درباره پیرمردی است به نام فلچر و نام رمان ایهامی دارد که هم اشاره به غروب عمر فلچر دارد و هم مربوط به زمان ورود او به دهکده می‌شود. البته اگر بخواهیم عمیق‌تر از این هم نگاه کنیم باید گفت که غروب دهکده مربوط به ویرانی دهکده هم می‌شود. فلچر بدلیل اینکه در دوران جوانی در عیاشی و اغواگری دختران شهره بوده، پس از بازگشت موجودی منزجر کننده تلقی می‌شود.

او قصد جبران دارد و از اعمال خود نادم است ولی کنایه‌های تلخ ساکنین دهکده که از جوانی او اطلاع دارند و مورد ظن ساکنین قرار گرفتن بخاطر اینکه نکند فلچر جوانان را به چنین کارهایی تشویق کند کاسه صبر فلچر را لبریز می‌کند و در جایی از داستان فریاد می‌زند: «دقیقا قصد دارم همان کاری را که شما از آن می‌ترسید، انجام دهم».

فلچر در درون خودش نسبت به دوران جوانی و اینکه چرا زندگی عادی پیشه نکرده بود پشیمان است و مرور این خاطرات که در آن زمان شیرین بودند ولی اکنون تلخی آن بیش از شیرینی سابق به کامش تندی می‌کند بیش از پیش القاگر و زنده‌کننده این حس در درون انسان است که بعضی از راه‌های رفته در زندگی برگشت ندارند.

رمان غروب دهکده در سال ۱۳۸۰ با ترجمه الهام پورنظری و به همت نشر فره روانه بازار شد.

هرگز ترکم مکن ایشی گورو
هرگز ترکم مکن اثر ایشی‌گورو

هرگز رهایم مکن

داستان این رمان به صورت خیلی خلاصه اینست: عشق پیدا شد آتش به همه عالم زد. راوی این داستان این بار پرستاری است که قصد ترک کار خودش را دارد و این بار هم خاطرات مستمسک ایشی گورو برای ساختار داستان می‌شود.

پرستار داستان هرگز رهایم مکن که نامش کتی است با خاطرات خودش مشغول است اما این خاطرات شیرین نیستند بلکه چنان تلخ و وحشتناک است که روایت سرد و بی‌روح ایشی گورو از این خاطرات از زبان کتی این حس را به خواننده منتقل می‌کند که گویی نویسنده در کمال بی‌رحمی از واژگانی که بار معنایی خنثی دارد استفاده می‌کند تا داستان هم عادی بنظر آید در صورتی که جنایتی هولناک رخ داده و نویسنده نباید تا این حد عادی راوی داستان باشد و تا حد ممکن از واژگان منفی در نوشتن استفاده کند.

اما ایشی گورو چنین قصدی ندارد و در انتقال این حس هم عمد دارد و موفق هم هست. اما این خاطرات تلخ چه هستند؟

کتی در دوران کودکی در مدرسه هیلشم درس خوانده است. اما این یک مدرسه عادی نیست بلکه مدرسه‌ای است که در آن کسانی درس می‌خوانند که شبیه‌سازی شده‌اند و توانایی تولید مثل ندارند. صرفا برای این زندگی می‌کنند که در زمانی که لازم می‌شود اعضای بدن آنها اهدا شود.

اینجاست که روایت ایشی گورو با واژگان عادی کاملا ذهن خواننده را مشغول قلم بی‌رحم خودش می‌کند و باز هم سبکش متفاوت از سایر آثارش می‌شود. این کشمکش درونی خواننده است که ترغیب می‌شود ببیند داستانی به این تکان دهندگی کجا قرار است نقطه عطفی داشته باشد. البته این تلقینی است که خواننده به خودش می‌کند و در ابتدای امر بنظر می‌رسد که آن نقطه عطف در داستان پیدا شد.

نقطه عطف چیزی جز عشق نیست. عشق که پیدا می‌شود دیگر این انسان‌هایی که شبیه‌سازی شده‌اند نسبت به آینده دردناک خود بی‌تفاوت نیستند و نسبت به ادامه زندگی مُصِر هستند. اما کار به اینجا ختم نمی‌شود و ایشی گورو داستان را اینگونه ختم می‌کند که معشوقه کتی قصد ندارد اعضای بدن خود را اهدا کند. ولی نه تنها در این تصمیم موفق نمی‌شود بلکه حتی نتواست تاریخ اهدا را برای ابراز عشق بیشتر به تعویق بیندازد.

از این رمان فیلمی هم ساخته شد و منتقدان بشدت از این فیلم انتقاد کردند چرا که معتقد بودند هیچ فیلمی نمی‌تواند سبک عادی و واژگان عادی که توسط ایشی گورو برای به تصویر کشیدن این داستان دلخراش انتخاب شده را به تصویر کشد.

این رمان اولین بار با نام هرگز رهایم نکن با ترجمه سهیل سمی توسط انتشارات ققنوس در سال ۱۳۸۵ به چاپ رسید و بار دیگر با ترجمه مهدی غبرایی در سال ۱۳۸۸ توسط نشر نظاره به چاپ رسید. این آخرین ترجمه نبود و فاطمه امینی هم ترجمه خودش را با نشر نظاره به چاپ رساند.

شبانه‌ها

شبانه‌ها مجموعه پنج‌گانه‌ای از داستان‌های کوتاه ایشی گورو است. داستان‌های کوتاه معمولا بخاطر کوتاه بودنشان خوانندگان خاص خودشان را دارند. چون سناریو آنقدر طویل نیست که ذهن خواننده برای خواندن قسمت‌های آن نیاز به حافظه بلند مدتی پویایی باشد تا ربط و وصل شخصیت‌های داستان به یکدیگر را مدام در پیش چشم داشته باشد.

داستان اول کتاب شبانه‌ها در مورد خواننده‌ای قدیمی و شهیر است که تصمیم گرفته همسرش را غافلگیر کند به این صورت که از گیتاریستی می‌خواهد تا همراه او زیر پنجره محل اقامت همسرش بروند و برایش چند آهنگ بخوانند اما گیتاریست پی می‌برد که داستان فراتر از یک غافلگیری بود.

این کتاب چهار داستان دیگر با عنوان‌های «زیرورو بشه دنیا من دوست دارم»، «تپه‌های مالورن»، «شبانه» و «نوازنده‌های ویولن‌سل» را هم دربردارد.

غول مدفون
غول مدفون اثر ایشی‌گورو

غول مدفون

غول مدفون یک کتاب فانتزی است، اما نه مانند بازی تاج و تخت یا ارباب حلقه‌ها. در داستان غول مدفون با المان‌هایی مانند دیوها و اژدها روبرو می‌شویم اما روح و قلب داستان در واقع فانتزی نیست. داستان در حدود قرن ششم در بریتانیا روایت می‌شود.

در ابتدا با شرایط حاکم بر کتاب آشنا می‌شویم، دوران پس از شاه آرتور که ساکسون‌ها و برایتون‌ها در صلحی ظاهری در جوار یکدیگر زندگی می‌کنند. شخصیت‌های اصلی که در ابتدا با آنها روبرو می‌شویم اکسل و بئاتریس زوج سالخورده‌ی برایتونی هستند که با عشق و علاقه با یکدیگر زندگی می‌کنند اما رفتار اهالی دهکده با آنها خوب نیست، کودکان آنها را مسخره می‌کنند و جامعه آنها را از داشتن شمع در خانه نهی می‌کنند.

به زودی متوجه چیز عجیبی در بین مردم می‌شویم و آن یک فراموشی و نسیان مداوم است. در حدی که اکسل و بئاتریس در ابتدا نمی‌دانند که آیا هرگز فرزندی داشته‌اند یا خیر؟ و اینکه چه بر سر او آمده است؟ در نهایت آنها تصمیم می‌گیرند که باید راهی سفر شوند چون پسرشان در روستای دیگری انتظار آنها را می‌کشد و آنجا آنها با آسودگی می‌توانند به زندگی ادامه دهند و این سفر آغاز یک سری ماجراهاست …

امیدواریم با معرفی آثار کازوئو ایشی‌گورو گامی هرچند کوچک؛ در راستای تشویق به خواندن کتاب خصوصا کتاب بزرگان ادب جهان و برندگان نوبل ادبیات برداشته باشیم.

بررسی آثار کازوئو ایشی‌گورو
4.5 (90%) 2 votes
با عضویت در کانال تلگرام روزچین هیچ مطلب مهمی را از دست ندهید!
Placeholder

افزودن دیدگاه