جشنوارۀ فیلم فجر؛ گزارش اختصاصی روزچین – مغزهای کوچک زنگ زده

مغزهای کوچک زنگ‌زده

در واپسین گزارش از آثار حاضر در رقابت سودای سیمرغ سی‌و‌ششمین جشنوارۀ فیلم فجر، به سراغ یکی از مهم‌ترین مدعیان در صف جوایز، یعنی فیلم مغزهای کوچک زنگ زده به کارگردانی هومن سیدی می‌رویم. با بررسی این فیلم ما را همراهی کنید.

جشنوارۀ فیلم فجر-مغزهای کوچک زنگ زده
نمایی از فیلم مغزهای کوچک زنگ زده

مغزهای کوچک زنگ زده روایت زندگی گانگستری حاشیه‌نشینان شهر تهران است که از زاویۀ دید پسر عقب‌مانده‌ای به نام شاهین روایت می‌شود. شاهین، برادر کوچک‌تر شکور، پدر‌خواندۀ این جماعت است که با مغزهای کوچک زنگ زده‌شان، به زندگی غرق در فقر و خلاف کاری‌شان ادامه می‌دهند. آنچه هومن سیدی به‌عنوان نویسنده و کارگردان این اثر به نمایش می‌گذارد، یک فیلم کالت از شکل‌گیری یک قهرمان برای جامعه‌ای از‌دست‌رفته است. فیلم به‌شدت یادآور شاهکار برزیلی، فیلم شهر خدا ساخته فرناندو میرلیس است؛ در جایی که روایت دو نسل از جنایتکاری در شهر ریو دو ژانیرو توسط زاویه دید یک عکاس روایت می‌شود.

شاهین که دل‌رحم‌ترین عضو این خانواده جنایتکار است، نخست در سودای دستیابی به جایگاه شکور با عنوان «چوپان» را در سر می‌پروراند، اما رفته‌رفته این وجه تمایزش با جامعه زیستی، از او قهرمانی می‌سازد که نجات‌‌بخش و حامی ضعیفانی است که در چنین جامعه‌ای در رنج و خطر مرگ، زندگی می‌کنند. او ایشان را راهنمایی می‌کند، دادخواهی می‌کند و محبت می‌ورزد. و این خرده‌روایت‌ها از شخصیت شاهین به‌اندازه‌ای در فیلمنامه درست پرداخت شده و توسط بازیگر درخشان بازی می‌شود که مخاطب لحظه‌به‌لحظه پروتاگونیست را می‌خواند و می‌فهمد.

فیلم، نمونه‌ای از تأثیر‌پذیری از سینمای موج‌نو بریتانیا و آمریکای لاتین است که به‌درستی اقتباس فرهنگی شده و تکنیکال و دقیق تصویر شده است. کم‌ایراد و هارمونیک، از لحظه آغاز به آغازی دیگر در پایان حرکت می‌کند و شکل‌دهندۀ یک اودیسه از یک فیلم با رگه‌های انسانی-جامعه‌شناختی است. در لحظاتی از واقع‌گرایی دور می‌شود و تصویرگر ذهنیات افراد است، و در لحظاتی در اوج قساوت لحظه‌به‌لحظه به پرداخت واقعیت اختصاص می‌یابد. در این مسیر چند خرده‌روایت غیر‌ضروری و اضافی دارد که با چشمپوشی از آن‌ها می‌توان گفت فیلمی است که پایان‌بخش جریان تکراری فیلمسازی اجتماعی در ایران است و با ادامه این نحوه از فیلمسازی، سیدی می‌تواند خودش جریان‌ساز باشد.

از دست ندهید:  کوروش تهامی آشوب به پا می‌کند!

مغزهای کوچک زنگ زده از جمله فیلم‌هایی است که در جشنوارۀ فیلم امسال توانستند کمی استاندارد فیلمسازی ایرانی را اعتلا ببخشند و نشانه‌ای از بروز یک فیلمسازی تازه و جذاب باشند. فیلمسازی که در آن قرار نیست شعاری داده شود یا گزاره‌ای اخلاقی به تماشاچی القا شود. در این نحوه از فیلمسازی، پس از پایان فیلم، احساسات برانگیخته شده و افکار تماشاچی است که مستقل از فیلم قضاوتش را ارائه می‌دهد.

در نهایت فیلم هومن سیدی با حضور در رقابت جشنوارۀ فیلم فجر می‌تواند از مدعیان جوایز اصلی فیلم باشد.

با گزارش این فیلم رفته‌رفته پروندۀ جشنواره‌های فجر نیز بسته می‌شود. امیدواریم از بررسی‌ها و پرونده‌های سینمایی بهره کافی برده باشید و ما را در ادامۀ مسیر مقالات مربوط به هنرهای دراماتیک روزچین همراهی کنید.

 

این مقاله را در شبکه‌های اجتماعی بازنشر دهید
Share

افزودن دیدگاه